Bilgisayarına ikinci veya üçüncü bir M.2 SSD eklemek isteyen kullanıcıların düşünmesi gereken önemli bir soru var: Daha fazla depolama alanı, ekran kartının performansını düşürür mü? Yanıt, kullanılan işlemciye ve anakartın PCIe hatlarını nasıl dağıttığına bağlı.
Bazı sistemlerde ek bir SSD takıldığında ekran kartına ayrılan bant genişliği azalabiliyor. Ancak özellikle yeni nesil donanımlarda bunun oyun performansına etkisi genellikle oldukça sınırlı.
Modern ekran kartları, tam bağlantı kapasitesine ulaşmak için genellikle 16 PCIe hattından yararlanıyor. Yüksek hızlı M.2 NVMe SSD'ler ise dört PCIe hattı kullanıyor. Sorun, işlemci ve anakartın desteklediği toplam hat sayısının sınırlı olmasından kaynaklanıyor. İlgili çözümler: emlak scripti
Tüketici sınıfı işlemciler genellikle doğrudan işlemciye bağlı 20 ila 28 PCIe hattına sahip. Anakart üzerindeki bazı M.2 yuvaları da ekran kartıyla aynı hatları paylaştığından, belirli bir SSD yuvası kullanıldığında ekran kartının bağlantısı x16 yerine x8 moduna geçebiliyor.
PCIe hatlarının azalması oyun performansını etkiler mi?
Ekran kartının 16 yerine 8 PCIe hattıyla çalışması ilk bakışta ciddi bir performans kaybı anlamına gelebilir. Sonuçta kullanılabilir bağlantı bant genişliği yarıya düşüyor. Ancak gerçek kullanımda tablo biraz farklı. PCIe 4.0 ve 5.0 bağlantılarında x16'dan x8'e geçiş, oyun performansında genellikle yüzde 1 ila yüzde 3 civarında kayba yol açıyor. RTX 4090 ve RTX 5090 gibi üst düzey ekran kartlarında bile bu fark çoğu senaryoda oldukça küçük kalabiliyor.
Daha belirgin performans sorunları ise ekran kartının yalnızca dört PCIe hattıyla çalışması veya daha eski PCIe nesillerinin kullanılması durumunda ortaya çıkabiliyor.
İşlemcinin mimarisi de burada önemli. Intel'in 13. ve 14. nesil işlemcilerini kullanan bazı anakartlarda PCIe 5.0 M.2 yuvası ile ekran kartının x16 bağlantısı aynı hatları paylaşabiliyor. AMD Ryzen 7000 ve 9000 serisi işlemciler ise 24 kullanılabilir PCIe hattı sayesinde ekran kartını x16, M.2 SSD'yi de x4 bağlantısıyla aynı anda çalıştırabiliyor.
Yine de yalnızca işlemcinin özelliklerine bakmak yeterli değil. Hangi M.2 yuvasının hangi PCIe hatlarını kullandığını anakartın tasarımı belirliyor. İlgili çözümler: profesyonel web sitesi
SSD takarken hangi M.2 yuvası seçilmeli?
Ekran kartının bağlantısını x16 seviyesinde tutmak isteyenlerin öncelikle anakartın kullanım kılavuzunu incelemesinde yarar var. Özellikle birden fazla M.2 yuvası bulunan modellerde bazı bağlantılar doğrudan işlemciye, bazıları ise anakartın yonga setine bağlı.
İkinci SSD'yi yonga setine bağlı bir M.2 yuvasına takmak, ekran kartına ayrılan PCIe hatlarının azalmasını önleyebilir. Böylece ekran kartı x16 bağlantısını korurken kullanıcı da ek depolama alanından yararlanabilir.
Ancak yonga seti üzerinden bağlanan SSD'lerin de kendilerine özgü bir sınırlaması var. Bu bağlantılar USB, SATA ve ağ gibi diğer bileşenlerle ortak bant genişliği kullanabildiğinden, aynı anda yoğun veri aktarımı gerçekleştirildiğinde performans düşebilir. İlgili çözümler: i̇lan scripti v9
Özellikle büyük veri kümeleriyle çalışan yapay zeka uygulamaları, video düzenleme ve render işlemleri gibi ağır iş yüklerinde bu sınırlamalar daha fazla hissedilebilir. Oyun oynarken ise çoğu kullanıcı için önemli bir fark oluşması beklenmiyor. İlgili çözümler: e-ticaret danışmanlığı
SSD ekledikten sonra bilgisayar yavaşlarsa ne yapılmalı?
Yeni bir SSD takıldıktan sonra yaşanan her yavaşlama veya sistem kararsızlığı PCIe hat paylaşımından kaynaklanmıyor. İşletim sisteminin arka planda gerçekleştirdiği işlemler de performansı etkileyebilir. Özellikle Windows 11 güncellemelerinin ardından dosya indeksleme işlemleri sistem kaynaklarını kullanarak geçici performans dalgalanmalarına neden olabiliyor. Böyle bir durumda Denetim Masası üzerinden indeksleme seçeneklerini kontrol etmek ve ihtiyaçlara göre düzenlemek mümkün. İlgili çözümler: emlak ilan sitesi
Özetle, bilgisayara ek M.2 SSD takmak, ekran kartının performansını mutlaka düşürecek bir işlem değil. Bazı anakartlarda PCIe hatları paylaşılsa bile yeni nesil bağlantılarda oyun performansı üzerindeki etki genellikle birkaç puanla sınırlı kalıyor.
En önemli nokta ise SSD'nin doğru yuvaya yerleştirilmesi. Anakart kılavuzundaki PCIe hat paylaşımı bilgilerini kontrol etmek, gereksiz bant genişliği kayıplarından kaçınmak için çoğu zaman yeterli.
Kaynak: Chip Online
